Kolej na Kasprowy Wierch ma 90 lat!

15 marca 2026 roku Polskie Koleje Linowe świętują jubileusz 90-lecia działalności. Historia spółki rozpoczęła się od jednego z najbardziej spektakularnych przedsięwzięć inżynieryjnych II Rzeczypospolitej – budowy kolei linowej na Kasprowy Wierch. Inwestycja powstała w rekordowym tempie 227 dni i na stałe zmieniła oblicze turystyki w Tatrach.

Kolej linowa na Kasprowy Wierch to całoroczna kolej prowadząca z Kuźnic na szczyt Kasprowego Wierchu. Cała trasa przebiega przez teren Tatrzańskiego Parku Narodowego, a operatorem kolei są Polskie Koleje Linowe S.A. Do dziś jest to jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji turystycznych w polskich górach.

Od śmiałego pomysłu do realizacji

Inicjatorem budowy był ówczesny prezes Polskiego Związku Narciarskiego i wiceminister komunikacji inż. Aleksander Bobkowski. Pierwsze studia terenowe i pomiary dotyczące przebiegu trasy rozpoczęto wiosną 1934 roku na zlecenie Ministerstwa Komunikacji. Ostateczną decyzję o budowie podjęto w lipcu 1935 roku.

Inwestorem została specjalnie powołana spółka „Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Kolei Linowej Zakopane (Kuźnice) – Kasprowy Wierch”. Wśród udziałowców znalazły się m.in. Polskie Koleje Państwowe, Liga Popierania Turystyki, biuro podróży Orbis oraz Towarzystwo Krzewienia Narciarstwa. Prezesem i dyrektorem technicznym spółki został inż. arch. Aleksander Kodelski.

Roboty w terenie rozpoczęły się 1 sierpnia 1935 roku. Budowę prowadzono w niezwykle trudnych warunkach górskich, a przy pracach zatrudniono początkowo około 600 osób, później nawet tysiąc robotników z Podhala, Sądecczyzny, Krakowa, Tarnowa czy Wileńszczyzny. Materiały transportowano najpierw samochodami na Myślenickie Turnie, a dalej końmi huculskimi lub na plecach robotników. Prace prowadzono nawet w systemie wielozmianowym.

Cała inwestycja powstała w zaledwie siedem miesięcy. Budowę zakończono 29 lutego 1936 roku, a pierwsi pasażerowie wjechali na Kasprowy Wierch 15 marca 1936 roku.

Symbol nowoczesności II Rzeczypospolitej

Kolej była pierwszą tego typu inwestycją w Polsce i sześćdziesiątą na świecie. Składa się z dwóch odcinków: z Kuźnic na Myślenickie Turnie oraz z Myślenickich Turni na Kasprowy Wierch. Na każdym z nich kursują dwa wagony – jeden wjeżdżający, drugi zjeżdżający w dół.

Budowa wywołała wówczas ogromną dyskusję społeczną. Przeciwko inwestycji protestowali działacze ochrony przyrody oraz liczne instytucje naukowe i turystyczne. Mimo sprzeciwu projekt zrealizowano, a kolej szybko stała się symbolem nowoczesnej polskiej techniki i architektury. Koszt budowy wyniósł ponad 3,5 mln zł i zwrócił się jeszcze przed wybuchem II wojny światowej.

Kolej, która wciąż przyciąga turystów

Długość trasy kolei wynosi ponad 4,2 kilometra, a różnica poziomów pokonywana przez wagony to 936 metrów. Podróż odbywa się przez sześć podpór, a po drodze – na Myślenickich Turniach – pasażerowie przesiadają się do drugiego wagonu. Górna stacja znajduje się na wysokości 1959 metrów nad poziomem morza.

Współczesne wagony mogą jednorazowo przewieźć do 60 osób, a kolej w ciągu roku obsługuje ponad 600 tysięcy pasażerów. Dziennie może wywieźć na szczyt ponad trzy tysiące turystów.

Przez ponad siedem dekad funkcjonowania kolej przewiozła ponad 38 milionów pasażerów. W 2007 roku przeszła gruntowną modernizację, po której zwiększono prędkość wagonów, zmieniono system napędowy oraz wprowadzono nowe kabiny o większej pojemności i panoramicznych przeszkleniach.

90 lat rozwoju

Kolej na Kasprowy Wierch stała się fundamentem działalności Polskich Kolei Linowych. Dziś spółka zarządza ośrodkami turystycznymi w kilku górskich lokalizacjach i obsługuje rocznie miliony turystów.

Jubileusz 90-lecia działalności to okazja do przypomnienia historii przedsięwzięcia, które w latach 30. XX wieku było symbolem odwagi, nowoczesności i wizji rozwoju turystyki w Polsce. Kolej na Kasprowy Wierch pozostaje do dziś jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Tatr i jednym z najważniejszych symboli Zakopanego.

źródło: mat. prasowe PKL, wikipedia.org, opr. wai