Akcja eko-Edukacja: Nietoperz w pokoju, co robić?
Nietoperze są często nazywane latającymi myszami, jednak z gryzoniami nie mają nic wspólnego. Brak wiedzy na temat nietoperzy oraz ich nocny tryb życia wywołuje wśród ludzi lęk. W tym artykule spróbujemy oswoić ich wizerunek. Nietoperze to jedyne ssaki, które opanowały zdolność aktywnego lotu. Zamieszkują jaskinie, tunele, forty, studnie oraz budynki. W zabudowaniach zasiedlają strychy, piwnice i różne zakamarki. W innych schronieniach spędzają lato, a w innych zimę. W okresie letnim samice poszukują kryjówek do założenia kolonii rozrodczej, a samce spędzają lato w stanie kawalerskim. Natomiast zimą nietoperze przemieszczają się do zimowych schronień, gdzie zapadają w stan hibernacji.
Akcja eko-Edukacja: Kiedy jeż potrzebuje pomocy?
Życie jeży w miastach jest pełne niebezpieczeństw. Do poważnych zagrożeń należą prace ziemne i budowlane, które niszczą ich zimowe kryjówki, a także jesienne uprzątanie kopców liści czy gałęzi przez ludzi oraz rozkopywanie ich przez psy. Jeże wybudzone z hibernacji w środku zimy skazane są na śmierć. Równie śmiertelnym zagrożeniem jest palenie liści i stert gałęzi, w których mogą hibernować jeże. Zwierzęta z osmolonymi lub przytopionymi kolcami bezwzględnie wymagają natychmiastowej pomocy weterynaryjnej. Zima, trwająca od listopada do marca, to krytyczny czas również dla tak zwanych jesiennych sierotek – młodych osobników o wadze poniżej pół kilograma, porzuconych przez matki zapadające w hibernację.
Akcja eko-Edukacja: Szklana pułapka
Tereny zurbanizowane przepełnione są różnymi pułapkami czyhającymi na dzikie zwierzęta, w tym artykule pochylimy się nad tymi niewidocznymi dla ptaków, czyli szybami. Czasem zdarza się, że w naszym własnym domu ptak uderza w okno lub spotykamy ptaki zabite o szyby szklanych wieżowców albo przeźroczyste ekrany dźwiękochłonne, ustawiane wzdłuż dróg. Niestety ptaki nie dostrzegają takich barier. W szybie świat odbija się jak w lustrze, a przez ekran akustyczny ptaki widzą na przestrzał. Czasem ptaki nie zdają sobie sprawy z obecności szyby, gdyż ich oczy ustawione są z boku, więc po prostu nie dostrzegają bariery, a prędkość lotu nie pozwala na szybką reakcję i wyhamowanie tuż przed kolizją.
Akcja eko-Edukacja: Nie dokarmiaj dzików, to nie będą Cię odwiedzać!
Dzik euroazjatycki jest jedynym przedstawicielem świniowatych dziko żyjących w Europie. Zasiedla on głównie tereny leśne. Jest to zwierzę stadne, żyjące w grupach rodzinnych składających się z samic i ich młodych, którym przewodzi stara locha. Odyńce prowadzą samotny tryb życia. W ciągu dnia dziki odpoczywają w gęstej roślinności lub w młodnikach, spędzając też czas na tarzaniu się w błocie. Zaschnięte błoto pomaga im pozbyć się pasożytów skóry, którą czyszczą, czochrając się o pnie drzew. Wieczorem stado wyrusza na żer i wychodzi z lasu na pola lub wkracza do miasta.
Akcja eko-Edukacja: Sznurki – pułapka dla ptaków
Każdego roku ptaki budują nowe gniazda lub rozbudowują i umacniają stare. Budulcem gniazd są gałązki, suche źdźbła traw lub roślinności zielnej, mech i inne części roślin oraz pióra i zwierzęce włosie. Para ptaków plecie misterną konstrukcję i składa w niej swoje jaja, z których po wysiadywaniu wykluwają się pisklęta. Niestety ptaki przynoszą do swoich gniazd również różnorodne odpady, które imitują naturalny materiał: plastikowe sznurki, nitki, żyłki, fragmenty foliowych woreczków. Ptaki ewoluowały w świecie, w którym nie istniały takie sztuczne materiały, dlatego nie są świadome, że plastikowy sznurek nie wyschnie pod wpływem słońca i nie skruszy się ani też nie rozmoknie pod wpływem wilgoci.
Akcja eko-Edukacja: Czy zabieranie porzuconych ptasich jaj ma sens?
Ludzie często znajdują porzucone ptasie jaja i chcą się nim zaopiekować. Dopytują, jak je inkubować, aby wykluło się z niego pisklę, oraz jak takie pisklę odchować. To, że ptaki porzucają swoje jajka, nie jest niczym niezwykłym, często jest wręcz celowym działaniem. Przykładowo, w zniesieniu może przytrafić się jajko, które nie jest zapłodnione, takie jajka są z reguły wyrzucane przez właścicieli gniazda. Dość często zdarza się też, że samice składają niezapłodnione jaja. Może się nawet przytrafić sytuacja, kiedy jedno jajko jest sterylne, a drugie nie, ptaki mogą wtedy porzucić oba jajka, czasem nawet razem z gniazdem, budując nowe w innym miejscu.
Akcja eko-Edukacja: Niebezpieczna pielęgnacja zieleni
Często spotykamy się z problemem niszczenia lęgów ptasich czy schronień nietoperzy w zabudowaniach podczas remontów i termomodernizacji. Jednak zagrożenie wynikające z niewłaściwego zarządzania nieruchomościami czai się nie tylko w odniesieniu do samych zabudowań. Przykładowo, negatywny wpływ na dzikie ptaki zamieszkujące tereny zurbanizowane ma nie tylko niszczenie miejsc gniazdowania w budynkach. Problem stanowi również wycinanie lub niewłaściwa pielęgnacja zieleni na terenach przyległych do zabudowań.
Akcja eko-Edukacja: Przypadkowe ofiary trutek na ślimaki
W Polsce występuje wiele gatunków ślimaków, zarówno skorupowych, jak i bezskorupowych. Te drugie, czyli tzw. ślimaki nagie, mogą wyrządzać znaczne szkody w ogrodach i uprawach ze względu na szybkie tempo rozmnażania i dużą żarłoczność. Nagie ślimaki zjada wiele gatunków zwierząt. Najskuteczniejszymi pogromcami ślimaków są jeże, ryjówki, różne gatunki ptaków (drozdy, szpaki, sójki, rudziki, bażanty, a nawet kaczki), płazy (ropuchy, żaby), gady (jaszczurki, w tym padalce) oraz drapieżne chrząszcze (z rodziny biegaczowatych). W dawnych czasach trzymano ropuchy w oranżeriach i szklarniach, by zjadały ślimaki.
Akcja eko-Edukacja: Dzicy lokatorzy pod ochroną!
Od zarania dziejów dzikie zwierzęta korzystały z konstrukcji wznoszonych przez człowieka, jeśli tylko dawały one bezpieczną kryjówkę lub dogodne miejsce do założenia gniazda. Razem z nami budynki zamieszkują różne gatunki ptaków: sikory, jaskółki, szpaki, wróble, mazurki, kopciuszki, pleszki, pliszki siwe, gołębie, kawki, sowy, pustułki czy jerzyki. Te ostatnie uzależniły się od ludzkich budowli do tego stopnia, że prawie w ogóle nie zasiedlają już swojego naturalnego siedliska, czyli skał. Podobnie uzależniają się od człowieka jaskółki, kopciuszek, kawka czy nawet wróbel i gołąb miejski. To właśnie dla takich gatunków największym zagrożeniem jest ograniczenie im możliwości zasiedlania budynków. W większej skali może to prowadzić do ich wymierania.
Akcja eko-Edukacja: Kot domowy – milusiński mruczek czy bezwzględny zabójca?
Spór pomiędzy miłośnikami kotów a miłośnikami ptaków o wpływ kotów na populacje dzikich zwierząt trwa od dawna. Kot został udomowiony prawie 9 tys. lat temu, protoplastą kota domowego był żbik nubijski (Felis lybica). Szacuje się, że na całym świecie żyje około 400 mln kotów domowych. W Polsce populację kotów ocenia się na około 6,4 mln, czyli prawie 21 kotów/1 km2. Plasuje to Polskę na trzecim miejscu w Europie (po Wielkiej Brytanii i Francji). W samym tylko województwie małopolskim zamieszkuje około 300 tys. kotów.
Akcja eko-Edukacja: Mordercza kosiarka
Jednym z wielu zagrożeń dla dzikich zwierząt na terenach miejskich jest koszenie trawników, a na terenach wiejskich – żniwa i sianokosy. Otwarte tereny trawiaste oraz rolne są atrakcyjnym miejscem przebywania dzikich zwierząt lub nawet zakładania gniazd, nor czy legowisk. W miastach pielęgnacja trawników, która wydaje się czynnością prostą i niemogącą wyrządzić nikomu większej krzywdy, może być zgubna dla ukrytych w trawie młodych zajęcy, ptasich podlotów, czy miotów jeży. Dlatego każdorazowo trawnik powinien zostać skontrolowany przed wykoszeniem, jednak nikt tego nie robi.
Akcja eko-Edukacja: Ptaki nie odrzucą swojego młodego, tylko dlatego, że był dotykany przez ludzi!
Ptaki mają słaby węch, dlatego jeśli znajdujemy pisklę, które wypadło z gniazda lub podlota, którego niepotrzebnie zabraliśmy, należy oddać go rodzicom. Jeśli mamy pewność, z którego gniazda wypadło pisklę, a jemu samemu nic się nie stało, możemy odłożyć je do gniazda, nie martwiąc się o zapach, który pozostawiliśmy na jego piórkach.
Akcja eko-Edukacja: Puchata sówka na ziemi – czy to normalne?
W Polsce występuje kilkanaście gatunków sów, zamieszkujących różne środowiska. Jednak w miastach i na terenach zurbanizowanych można spotkać przede wszystkim puszczyka i uszatkę. Sporadycznie występuje pójdźka, a jeszcze rzadziej płomykówka. Sowy są sprzymierzeńcem człowieka, ponieważ tępią myszy i szczury. Polują w nocy na różne gryzonie, ryjówki, drobne ptaki, płazy czy większe bezkręgowce.
Akcja eko-Edukacja: Podlot to nie pisklę. Nie zabieraj go do domu!
Wszystkie ptaki, które po wykluciu się z jaj są ślepymi, łysymi i niedołężnymi pisklętami, przechodzą w swoim rozwoju przez etap, który nazywamy podlotem. Pisklęta, którym wyrosną już krótkie piórka na skrzydłach i ogonie, stają się bardziej ruchliwe i ciekawe świata. Zaczynają wychodzić poza gniazdo, aż w końcu z niego wyskakują. W tym okresie podloty nie są zdolne do latania ani samodzielnego żerowania, gdyż są jeszcze za młode, ale rodzice dokarmiają je poza gniazdem, pilnują ich i odganiają drapieżniki.
Akcja eko-Edukacja: Nie zabieraj zdrowych podlotów, one nie potrzebują pomocy!
Sezon lęgowy ptaków trwa od marca do września (zgodnie z Ustawą o ochronie przyrody sezon lęgowy trwa dokładnie od 1 marca do 15 października). Poza tym okresem nie spotykamy w Polsce podlotów ptaków, a tym bardziej piskląt. Wyjątek dotyczy sów, które mogą zakładać gniazda jeszcze w zimie, oraz gołębi, które podczas cieplejszych zim mogą odchowywać swoje młode przez cały rok.
Akcja eko-Edukacja: Osesek wiewiórki na ziemi! Najpierw odsuń się i obserwuj!
W sytuacji zagrożenia samica wiewiórki przenosi swoje młode do zapasowego gniazda. Każdego oseska przenosi pojedynczo, niosąc je owinięte wokół własnej szyi. Jeśli w trakcie przenoszenia wiewiórka zostanie spłoszona, może porzucić malucha i uciec. W takiej sytuacji trzeba chwilę poobserwować, z odległości kilkunastu metrów, czy samica wróci i zabierze swoje młode.
Akcja eko-Edukacja: Nie zabieraj młodych zajęcy i saren!
Zające i sarny licznie zamieszkują miasta, ponieważ łatwo adaptują się do zróżnicowanego siedliska i pomimo swojej lękliwości, przyzwyczajają się do ludzi i miejskiego gwaru. Pierwsze małe zające rodzą się już w marcu, są pokryte sierścią i mają otwarte oczy. Sarny rodzą swoje młode na przełomie maja i czerwca. Takie małe „koźlę” ma brązową sierść z jasnymi plamkami. Młode zające i sarny nie wydzielają zapachu i są ochronnie ubarwione, co pozwala im skutecznie uniknąć ataku drapieżnika.
Akcja eko-Edukacja: Szkodliwy rytuał wiosennego wypalania traw!
Wypalanie traw to głęboko zakorzeniona „tradycja”, którą trudno zmienić. Podczas wiosennych porządków wiele osób dla zaoszczędzenia czasu praktykuje wypalanie suchej roślinności z poprzedniego sezonu, aby pozbyć się słomy czy chwastów i użyźnić glebę popiołem. Niestety wypalając roślinność, wcale nie poprawia się żyzności gleby, a wręcz przeciwnie. Gleba ulega wyjałowieniu, ponieważ wstrzymany zostaje rozkład resztek roślinnych i asymilacja azotu z powietrza. Na dodatek bogaty w fosforany i związki potasu popiół jest rozwiewany przez wiatr lub z deszczem spływa do rzek, pozostawiając wyjałowioną glebę. W ten sposób stymuluje się tylko nadmierny rozwój chwastów, bo to one przetrwają ogień i rozrosną się ze zdwojoną mocą na zniszczonym gruncie.
